آربیتراژ زعفران چگونه است؟

آربیتراژ زعفران چگونه است؟
آربیتراژ چیست؟
تعریف آربیتراژ (Arbitrage) در ادبیات مالی، به معنای کسب سود بدون ریسک، از تفاوت قیمت بین دو یا چند بازار است.
آربیتراژ به زبان ساده این است که هرگاه قیمت کالایی در دو بازار ( دو مکان مختلف و یا دو سررسید زمانی مختلف) متفاوت باشد، انگیزه خرید از بازار ارزان و فروش در بازار گران‌تر برای معامله گران ایجاد می‌شود. در این شرایط معامله گران اقدام به محاسبه سود حاصل از آربیتراژ نموده و در صورت به‌صرفه بودن، اقدام به آربیتراژ می‌نمایند.
نکته ۱: دقت کنید که هزینه فرصت مبلغ سرمایه‌گذاری شده برای انجام آربیتراژ می‌بایست از سود آربیتراژ کسر شود تا سود خالص آربیتراژ به دست آید.
آربیتراژ چیست؟
آربیتراژ زعفران چگونه است؟
- چطور در بازار زعفران آربیتراژ کنیم؟
برای آربیتراژ کردن در بازار زعفران معامله‌گر می‌بایست در یک بازار موقعیت خرید و در بازار دیگر موقعیت فروش بگیرد؛ به ‌طوری‌که از تفاوت قیمت بین آن دو بازار سود کسب نماید.
انواع ابزار مالی برای آربیتراز زعفران
در حال حاضر دو نوع ابزار مالی برای آربیتراژ در بازار زعفران وجود دارد:
1. گواهی سپرده
2. قراردادهای آتی
با توجه به اینکه معمولاً قیمت گواهی سپرده زعفران (به‌عنوان زعفران نقدی) پایین‌تر از قیمت قرارداد آتی است، معامله گران برای انجام آربیتراژ می‌بایست اقدام به خرید گواهی سپرده زعفران از سامانه سهام و هم‌زمان اخذ موقعیت تعهدی فروش در قرارداد بازار آتی زعفران نمایند.
نکته ۲: معامله‌گر می‌بایست کد معاملاتی آتی و کد معاملات بورس، هر دو را داشته باشد.
نکته ۳: گواهی سپرده زعفران نگین ملاک تسویه قراردادهای آتی نگین و گواهی سپرده زعفران پوشال ملاک تسویه قراردادهای آتی پوشال است.
قرارداد آتی زعفران چیست؟
قرار داد آتی زعفران یکی از انواع قراردادهای آتی به شمار می آید که از سال ۹۷ وارد بازار بورس کلا شد و در حال حاضر زعفران مورد تائید بورس کالای ایران، زعفران رشته‌ای بریده ممتاز و زعفران رشته ای درجه یک  تعیین‌شده که بر اساس استاندارد مشخص‌ شده از سوی بورس کالا است. شما می¬‌توانید با مراجعه به سایت بورس کالای ایران ویژگی¬های این نوع محصول را مشاهده کنید. در بازار آتی، هر سررسید با یک نماد مشخصی در تابلو معاملات نمایش داده می‌شود که متشکل از نام کالا، ماه و سال قرارداد است. نماد قراردادآتی زعفران نگین به صورت SAFMMYY و قرارداد آتی پوشال معمولی به صورت OSFMMYY است که در آن MM ماه سررسید و YY سال سر‌رسید است.
نکته! لازم به ذکر است معاملات زعفران از طریق تلفنی نیز قابل انجام است.
نکنه! یادگیری نحوه محاسبه سود و زیان معاملات قراردادهای آتی زعفران و سکه و همچنین نحوه آربیتراژ در بازار قرارداد آتی زعفران برای معامله در این بازار ضروری است.
مراحل انجام معاملات آتی زعفران در بورس کالا:
1. دریافت کدمعاملاتی قراردادهای آتی
2. واریز وجه تضمین اولیه به حساب عملیاتی
3. ارائه سفارش خرید و یا فروش به کارگزار مربوطه
4. انجام معاملات روزانه بر روی موقعیت‌های معاملاتی اخذ شده.
ویژگی  قرارداد آتی زعفران:
• نماد کالا
• وجه تضمین اولیه: برای هر ۱۰۰ گرم در  قرارداد نگین ۶۱۵ هزار تومان و برای قرارداد پوشال ۵۰۰ هزار تومان.
• حداقل وجه تضمین
• تاریخ تحویل
• ساعات معامله: شنبه تا چهارشنبه: از ۱۰:۰۰ الی ۱۷:۰۰ و پنجشنبه ها ۱۰:۰۰ الی ۱۶:۰۰
• محل تحویل
• اندازه تحویل
• حداقل تغییر قیمت سفارش
• مهلت ارائه گواهی آمادگی تحویل
• حداکثر حجم هر سفارش
• کارمزد معاملات
• کارمزد تسویه و تحویل
• سقف مجاز موقعیت های تعهدی بازار
• جریمه ها
کارمزد معاملات قرادادهای آتی زعفران:
• کارمزد سهم کارگزار در هر خرید و فروش برابر است با: ۲۰۰ فروشنده و ۲۰۰ خریدار
• کارمزد شرکت بورس کالا در هر خرید و  فروش برابر است با: ۱۰۰ فروشنده و ۱۰۰ خریدار
• حق نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار در خرید یا فروش برابر است با : ۰
در نتیجه کارمزد هر یک سیصد هزار تومان است که جمع کل آن برابر است با ششصد هزار تومان.
حد نوسان قیمت روزانه در صف خرید و  فروش معاملات آتی زعفران:
در قراردادهای آتی زعفران دامنه نوسان محدود به (۵% – +) قیمت تسویه روز معاملاتی قبل است و امکان ثبت سفارش باقیمتی بالاتر و پایین‌تر از این بازه وجود ندارد. زمانیکه فروشندگان انتظار قیمتی بیشتر از این بازه را داشته باشند، هیچ سفارش فروشی در سیستم ثبت نمی‌کنند و به فروش باقیمت‌های بازه مجاز راضی نمی‌شوند و در این شرایط  صف خرید بوجود می آید و در شرایط کاهش قیمت خریداران تمایل به خرید در قیمت‌های پایین‌تر سفارش خود را دارند و با این تفاسیر هیچ درخواست خریدی در سیستم ثبت نمی‌شود و در این شرایط با صف فروش بوجود می آید.
عوامل تاثیرگذار بر قیمت زعفران:
1. نوسانات نرخ ارز:  هرگونه تغییر قیمت دلار تاثیر مستقیمی بر قیمت این کالا خواهد داشت.
2. تقاضای جهانی و داخلی: میزان تقاضای زعفران بر قیمت آن تاثیر گذار است.
3. عرضه زعفران: برداشت این محصول از آبان ماه هر سال شروع می‌شود. در این زمان به دلیل افزایش عرضه، قیمت زعفران کاهش می‌یابد.
4. تعرفه‌های گمرکی کشورهای خریدار زعفران: به دلیل صادراتی بودن این محصول، نرخ تعرفه وارداتی کشورهای مقصد تاثیر زیادی بر قیمت و صادرات زعفران دارد.
5. میزان عرضه کشورهای رقیب: با توجه به سودآور بودن این محصول، کشورهای زیادی وارد حلقه تولیدکنندگان زعفران شده‌اند. رقبای زعفران ایران در بازارهای جهانی افغانستان، چین و هند هستند.
مراحل آربیتراژ زعفران
• معامله‌گر در بازار آتی زعفران برای اخذ ۱ موقعیت فروش می‌بایست به‌اندازه ۱ وجه تضمین اولیه، در حساب عملیاتی خود موجودی داشته باشد. علاوه بر این لازم است به میزان قیمت هر گرم زعفران ضرب‌در ۱۰۰ (به‌علاوه کارمزد خرید) حساب معاملات آنلاین سهام خود را شارژ کند.
• معامله‌گر پس از خرید گواهی سپرده در بورس و اخذ موقعیت فروش در بازار آتی می‌بایست تا سررسید قرارداد آتی صبر نماید.
• در آخرین روز معاملاتی سررسید آبان یا دی (در صورت عدم نکول طرف خریدار آتی زعفران) گواهی‌ های سپرده از پرتفوی سهام وی به پرتفوی سهام خریدار آتی منتقل می‌شود. این عمل به‌صورت اتوماتیک توسط اتاق پایاپای صورت می‌گیرد.
• از سوی دیگر ارزش قرارداد (بر اساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی) از حساب عملیاتی خریدار آتی برداشت‌شده و به‌حساب معامله‌گر آربیتراژ کننده (یا همان فروشنده آتی) منتقل می‌شود.
نکته ۴: آربیتراژ کننده حماً لازم است گواهی آمادگی تحویل را تا یک ربع پس از اتمام جلسه آخرین روز معاملاتی (از طریق سامانه آنلاین معاملات آتی آسا) برای کارگزاری ارسال نماید.
نحوه محاسبه سود آربیتراژ چگونه است؟
برای محاسبه سود آربیتراژ کافی است تفاوت بین قیمت خریدوفروش را به دست آورده و تقسیم‌ بر کل مبلغ سرمایه‌گذاری (با احتساب هزینه‌ فرصت‌ها) نمود.
به‌بیان‌دیگر:

محاسبه سود آربیتراژ

یک مثال برای محاسبه سود ساده آربیتراز زعفران :
معامله‌گری در روز ۱۸ مهر درحالی‌که قیمت‌های آتی زعفران نگین و گواهی سپرده زعفران نگین زرین ۹۷۰۸ را چک می‌کند متوجه تفاوت قیمت قابل‌توجهی بین قیمت گواهی سپرده زعفران نگین ۹۷۰۸ و قرارداد آتی آبان ماه می‌شود. برای اینکه ببیند آیا خرید از بازار ارزان‌تر و فروش در بازار گران‌تر چه میزان سود می‌دهد اقدام به محاسبات زیر می‌نماید.
یک مثال برای محاسبه سود ساده آربیتراز زعفران:
معامله‌گری در روز ۱۸ مهر درحالی‌که قیمت‌های آتی زعفران نگین و گواهی سپرده زعفران نگین زرین ۹۷۰۸ را چک می‌کند متوجه تفاوت قیمت قابل‌توجهی بین قیمت گواهی سپرده زعفران نگین ۹۷۰۸ و قرارداد آتی آبان ماه می‌شود. برای اینکه ببیند آیا خرید از بازار ارزان‌تر و فروش در بازار گران‌تر چه میزان سود می‌دهد اقدام به محاسبات زیر می‌نماید.
• مفروضات:

قیمت گواهی سپرده

برای اینکه معامله‌گر بتواند ۱۰ قرارداد آتی آبان بفروشد می‌بایست به همین میزان (۱,۰۰۰ گرم یا ۱,۰۰۰ برگه سهم) گواهی سپرده از سامانه سهام خریداری نماید.
با توجه به اینکه هر واحد گواهی سپرده زعفران نگین زرین برابر با یک گرم است. لذا معامله‌گر اقدام به خرید ۱,۰۰۰ واحد (گرم) گواهی سپرده زعفران نگین از بازار سامانه سهام می‌نماید. با توجه به مفروضات مثال، قیمت هر گرم گواهی سپرده زعفران برابر با ۱۳,۰۰۰ تومان است. لذا وی می‌بایست ۱۳ میلیون تومان برای خرید ۱,۰۰۰ واحد گواهی سپرده زعفران هزینه نماید. علاوه بر این کارمزد معاملات نیز ۰٫۰۰۲۴ ارزش خرید گواهی سپرده زعفران نگین می‌باشد که ۳۱,۲۰۰ تومان می شود. از سوی دیگر برای اخذ ۱۰ موقعیت فروش در سررسید آبان ماه می‌بایست به‌اندازه ۱۰ تا وجه تضمین به‌حساب عملیاتی خود واریز نماید.

میزان سود

این میزان سود ساده آربیتراژ هست که طی ۲۶ روز (فاصله ۱۸ مهر تا ۱۴ آبان) نصیب آربیتراژ گر می‌شود. که می‌توان با سود بانکی مقایسه نمود و در صورت بالاتر بودن (به میزان مناسب) اقدام به آربیتراژ نمود.
محاسبه سود آربیتراژ با در نظر گرفتن هزینه خواب سرمایه
( هزینه فرصت پولی که سرمایه‌گذاری شده است نیز محاسبه شود.که در جدول بالا ما در نظر نگرفتیم ) . 
برای محاسبه هزینه خواب سرمایه می‌بایست هم هزینه خواب وجه تضمین بلوکه‌شده را حساب نماییم و هم هزینه خواب سرمایه‌ای که صرف خرید گواهی سپرده نموده‌ایم.
 برای محاسبه خواب سرمایه می‌بایست نرخ بهره بدون ریسک (سود بانکی) و تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید را داشته باشیم.
درواقع باید ببینیم اگر این مبلغ را طی این مدت در بانک سپرده می‌کردیم چه میزان سود می‌گرفتیم که در حال حاضر نمی‌توانیم آن سود را بگیریم. این میزان سود نگرفته را نیز به‌کل مبلغ سرمایه‌گذاری اضافه نماییم.
بهای تمام‌شده خرید ۱۰۰۰ واحد گواهی سپرده (با در نظر گرفتن هزینه خواب سرمایه)

(۳۶۵÷تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید) (۱+ نرخ بهره بدون ریسک) × مبلغ خرید گواهی سپرده

نرخ بهره بدون ریسک را میتوان معادل سود بانکی و یا سود اوراق مشارکت و … در نظر گرفت.
بهای تمام‌شده وجه تضمین برای فروش ۱۰ قرارداد آتی
(۳۶۵÷تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید) (۱۰%- (۱+نرخ بهره بدون ریسک))× وجه تضمین برای اخذ۱۰ موقعیت فروش

نکته: به مانده حساب عملیاتی سود روز شمار ۱۰ درصدی تعلق می گیرد که می بایست از هزینه خواب سرمایه کسر شود.
درواقع در مثال بالا در مخرج کسر مجموع بهای تمام‌شده خرید گواهی سپرده وبهای تمام‌شده وجه تضمین در نظر گرفته می‌شود. به دلیل افزایش مخرج کسر سود آربیتراژ در این حالت کمتر از حالت محاسبه ساده خواهد شد.
نکات مهم در هنگام آربیتراژ
هنگام آربیتراژ کردن بین دو بازار سهام (نقد) و بازار آتی حتماً به چند نکته توجه کنید:
• اگر قیمت‌ها در بازار افزایشی باشد، احتمال کال مارجین شدن فروشندگان وجود دارد. لذا آربیتراژ کننده می‌بایست مبلغی را جهت جلوگیری از کال مارجین شدن در حساب خود داشته باشد. دقت نمایید شارژ کردن حساب به‌منظور جلوگیری از کال مارجین شدن میزان مبلغ سرمایه‌گذاری شده را افزایش می‌دهد (هزینه خواب سرمایه افزایش می‌یابد) این موضوع منجر به کاهش سود حاصل از اربیتراژ می‌گردد.
• اگر طی دوره باقیمانده تا سررسید، بورس کالا اقدام به افزایش وجه تضمین اضافی بگیرد و یا وجه تضمین افزایش یابد، آربیتراژ کننده می‌بایست مبلغ کافی جهت کسری حساب خود در نظر بگیرد. این موضوع نیز می‌تواند هزینه خواب سرمایه را افزایش و به‌تبع سود آربیتراژ را کاهش دهد.
• اگر در زمان سررسید، خریدار آتی به تعهد خود عمل ننماید (نکول نماید) آربیتراژ کامل نمی‌شود. درنتیجه سود آربیتراژ نصیب آربیتراژ کننده نمی‌شود.
مثالی از نحوه آربیتراژ کردن و نکول طرف مقابل
آقای X  در روز ۱۸ مهرماه ۱,۰۰۰ واحد گواهی سپرده زعفران نگین (۹۷۰۸) از بازار بورس باقیمت هر گرم ۱۳۰۰۰ تومان می‌خرد. و در بازار آتی، ۱۰ موقعیت فروش آبان باقیمت ۱۵,۶۰۰ تومان می‌نماید. فرض کنید تا روز ۱۴ آبان قیمت‌ها با افزایش همراه شوند. در روز ۱۴ آبان قیمت پایانی گواهی سپرده برابر با ۱۵,۷۰۰ تومان و قیمت تسویه آتی آبان برابر با ۱۶,۰۰۰ تومان بشود. چنانچه در تاریخ سررسید طرف مقابل آقای X نکول کند، میزان واریز و برداشت‌های حساب آقای X به شرح ذیل خواهد بود.
اگر شخص خریدار نکول نمی‌کرد در آخرین روز معاملاتی وجهی برابر با (۱۶,۰۰۰,۰۰۰=۱۶,۰۰۰×۱۰۰×۱۰) به‌حساب آقای X واریز می‌شد. با توجه به اینکه آقای X موقعیت‌های فروش خود را باقیمت ۱۵۷۰۰ فروخته بود درواقع می‌بایست مبلغ ۱۵,۷۰۰,۰۰۰ تومان به‌حساب وی واریز می‌شد اما با توجه به قیمت تسویه روز آخر ۳۰۰,۰۰۰ تومان بیشتر به‌حساب وی واریز شده است.
این ۳۰۰,۰۰۰ اضافی درواقع میزان زیان‌هایی است طی روزهای قبل (با توجه به رشد قیمت‌ها) از حساب آقای X به‌عنوان فروشنده کسر شده است. پس پول‌های برداشته‌شده، در روز آخر اگر قرارداد وارد مرحله تحویل بشود، برگشت داده می‌شود.
در این شرایط گواهی سپرده به‌صورت اتوماتیک و از طریق اتاق پایاپای به کد بورسی (سهام) خریدار منتقل می‌شود.
در صورت نکول خریدار:
با توجه به نکول طرف خریدار ۱ درصد ارزش قرارداد (با توجه به قیمت تسویه روز آخر) از حساب خریدار به‌حساب آقای X واریز خواهد شد.
۱۶۰,۰۰۰=  (۰٫۰۱×۱۶,۰۰۰×۱,۰۰۰)
علاوه بر این، با توجه به بالاتر بودن قیمت تسویه از قیمت گواهی سپرده نگین زرین در آخرین روز معاملاتی تفاوت بین قیمت تسویه و قیمت گواهی سپرده به ازای هر گرم زعفران به‌حساب آقای احمدی واریز خواهد شد.
۳۰۰,۰۰۰=۱,۰۰۰×(15.700-16.000 )
پس بابت جریمه نکول مبلغ ۴۶۰,۰۰۰ = (۳۰۰,۰۰۰+۱۶۰,۰۰۰) تومان به‌حساب آقای x واریز می‌شود.
در صورت نکول آقای x می‌تواند گواهی سپرده را در سامانه سهام به فروش برساند. هر چه آقای X بتواند گواهی سپرده را باقیمت بالاتر بفروشد می‌تواند سود خود را بیشتر نماید (زیان خود را کمتر نماید).
چنانچه آقای  X گواهی سپرده‌ها را در ۱۵ آبان باقیمت ۱۴٫۹۰۰ تومان به فروش برساند از فروش گواهی سپرده‌ها می‌تواند سودی معادل ۱,۹۰۰,۰۰۰=۱,۰۰۰ × (۱,۳۰۰-۱۴,۹۰۰) تومان دریافت کند.
اگر طرف مقابل آقای X نکول نمی‌کرد سود آربیتراژ وی ۲,۶۰۰,۰۰۰=۱,۰۰۰×(۱۳,۰۰۰-۱۵,۶۰۰)  بود.
درحالی‌که در شرایط نکول و با مفروضات ذکرشده سودی معادل ۲۳۶۰,۰۰۰=۱,۹۰۰,۰۰۰+۴۶۰,۰۰۰ کسب خواهد نمود.
با احتساب زیان‌های کسر شده طی دوره، سود آقای X در حالت نکول برابر ۲,۰۶۰,۰۰۰ تومان خواهد شد.
۲,۰۶۰,۰۰۰ = ۲,۳۶۰,۰۰۰-۳۰۰٫۰۰۰
درواقع قیمت تسویه روز آخر، قیمت گواهی سپرده در روز آخر و همچنین قیمت فروش گواهی سپرده زعفران ۳ پارامتری است که میزان سود آربیتراژگر هنگام نکول را مشخص می‌نماید.
در پایان یادآور می شویم که معامله ای منجر به سود خواهد شد که پیش از آن دانش و مهارت کافی کسب شده باشد. امیدواریم این مطلب در درک مفهوم آربیتراژ و نحوه محاسبه آربیتراژ زعفران مفید واقع شده باشد.


Movahedi
۱۴۰۰/۰۳/۰۱
0
0

سلام و عرض ادب سپاس بابت مطلب جامع و مفیدتون .


نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 1000
نظر خود را وارد کنید