آربيتراژ زعفران چگونه است؟

آربيتراژ زعفران چگونه است؟
آربيتراژ چيست؟
تعريف آربيتراژ (Arbitrage) در ادبيات مالي، به معناي كسب سود بدون ريسك، از تفاوت قيمت بين دو يا چند بازار است.
آربيتراژ به زبان ساده اين است كه هرگاه قيمت كالايي در دو بازار ( دو مكان مختلف و يا دو سررسيد زماني مختلف) متفاوت باشد، انگيزه خريد از بازار ارزان و فروش در بازار گران‌تر براي معامله گران ايجاد مي‌شود. در اين شرايط معامله گران اقدام به محاسبه سود حاصل از آربيتراژ نموده و در صورت به‌صرفه بودن، اقدام به آربيتراژ مي‌نمايند.
نكته ۱: دقت كنيد كه هزينه فرصت مبلغ سرمايه‌گذاري شده براي انجام آربيتراژ مي‌بايست از سود آربيتراژ كسر شود تا سود خالص آربيتراژ به دست آيد.
آربيتراژ چيست؟
آربيتراژ زعفران چگونه است؟
- چطور در بازار زعفران آربيتراژ كنيم؟
براي آربيتراژ كردن در بازار زعفران معامله‌گر مي‌بايست در يك بازار موقعيت خريد و در بازار ديگر موقعيت فروش بگيرد؛ به ‌طوري‌كه از تفاوت قيمت بين آن دو بازار سود كسب نمايد.
انواع ابزار مالي براي آربيتراز زعفران
در حال حاضر دو نوع ابزار مالي براي آربيتراژ در بازار زعفران وجود دارد:
1. گواهي سپرده
2. قراردادهاي آتي
با توجه به اينكه معمولاً قيمت گواهي سپرده زعفران (به‌عنوان زعفران نقدي) پايين‌تر از قيمت قرارداد آتي است، معامله گران براي انجام آربيتراژ مي‌بايست اقدام به خريد گواهي سپرده زعفران از سامانه سهام و هم‌زمان اخذ موقعيت تعهدي فروش در قرارداد بازار آتي زعفران نمايند.
نكته ۲: معامله‌گر مي‌بايست كد معاملاتي آتي و كد معاملات بورس، هر دو را داشته باشد.
نكته ۳: گواهي سپرده زعفران نگين ملاك تسويه قراردادهاي آتي نگين و گواهي سپرده زعفران پوشال ملاك تسويه قراردادهاي آتي پوشال است.
قرارداد آتي زعفران چيست؟
قرار داد آتي زعفران يكي از انواع قراردادهاي آتي به شمار مي آيد كه از سال ۹۷ وارد بازار بورس كلا شد و در حال حاضر زعفران مورد تائيد بورس كالاي ايران، زعفران رشته‌اي بريده ممتاز و زعفران رشته اي درجه يك  تعيين‌شده كه بر اساس استاندارد مشخص‌ شده از سوي بورس كالا است. شما مي¬‌توانيد با مراجعه به سايت بورس كالاي ايران ويژگي¬هاي اين نوع محصول را مشاهده كنيد. در بازار آتي، هر سررسيد با يك نماد مشخصي در تابلو معاملات نمايش داده مي‌شود كه متشكل از نام كالا، ماه و سال قرارداد است. نماد قراردادآتي زعفران نگين به صورت SAFMMYY و قرارداد آتي پوشال معمولي به صورت OSFMMYY است كه در آن MM ماه سررسيد و YY سال سر‌رسيد است.
نكته! لازم به ذكر است معاملات زعفران از طريق تلفني نيز قابل انجام است.
نكنه! يادگيري نحوه محاسبه سود و زيان معاملات قراردادهاي آتي زعفران و سكه و همچنين نحوه آربيتراژ در بازار قرارداد آتي زعفران براي معامله در اين بازار ضروري است.
مراحل انجام معاملات آتي زعفران در بورس كالا:
1. دريافت كدمعاملاتي قراردادهاي آتي
2. واريز وجه تضمين اوليه به حساب عملياتي
3. ارائه سفارش خريد و يا فروش به كارگزار مربوطه
4. انجام معاملات روزانه بر روي موقعيت‌هاي معاملاتي اخذ شده.
ويژگي  قرارداد آتي زعفران:
• نماد كالا
• وجه تضمين اوليه: براي هر ۱۰۰ گرم در  قرارداد نگين ۶۱۵ هزار تومان و براي قرارداد پوشال ۵۰۰ هزار تومان.
• حداقل وجه تضمين
• تاريخ تحويل
• ساعات معامله: شنبه تا چهارشنبه: از ۱۰:۰۰ الي ۱۷:۰۰ و پنجشنبه ها ۱۰:۰۰ الي ۱۶:۰۰
• محل تحويل
• اندازه تحويل
• حداقل تغيير قيمت سفارش
• مهلت ارائه گواهي آمادگي تحويل
• حداكثر حجم هر سفارش
• كارمزد معاملات
• كارمزد تسويه و تحويل
• سقف مجاز موقعيت هاي تعهدي بازار
• جريمه ها
كارمزد معاملات قرادادهاي آتي زعفران:
• كارمزد سهم كارگزار در هر خريد و فروش برابر است با: ۲۰۰ فروشنده و ۲۰۰ خريدار
• كارمزد شركت بورس كالا در هر خريد و  فروش برابر است با: ۱۰۰ فروشنده و ۱۰۰ خريدار
• حق نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار در خريد يا فروش برابر است با : ۰
در نتيجه كارمزد هر يك سيصد هزار تومان است كه جمع كل آن برابر است با ششصد هزار تومان.
حد نوسان قيمت روزانه در صف خريد و  فروش معاملات آتي زعفران:
در قراردادهاي آتي زعفران دامنه نوسان محدود به (۵% – +) قيمت تسويه روز معاملاتي قبل است و امكان ثبت سفارش باقيمتي بالاتر و پايين‌تر از اين بازه وجود ندارد. زمانيكه فروشندگان انتظار قيمتي بيشتر از اين بازه را داشته باشند، هيچ سفارش فروشي در سيستم ثبت نمي‌كنند و به فروش باقيمت‌هاي بازه مجاز راضي نمي‌شوند و در اين شرايط  صف خريد بوجود مي آيد و در شرايط كاهش قيمت خريداران تمايل به خريد در قيمت‌هاي پايين‌تر سفارش خود را دارند و با اين تفاسير هيچ درخواست خريدي در سيستم ثبت نمي‌شود و در اين شرايط با صف فروش بوجود مي آيد.
عوامل تاثيرگذار بر قيمت زعفران:
1. نوسانات نرخ ارز:  هرگونه تغيير قيمت دلار تاثير مستقيمي بر قيمت اين كالا خواهد داشت.
2. تقاضاي جهاني و داخلي: ميزان تقاضاي زعفران بر قيمت آن تاثير گذار است.
3. عرضه زعفران: برداشت اين محصول از آبان ماه هر سال شروع مي‌شود. در اين زمان به دليل افزايش عرضه، قيمت زعفران كاهش مي‌يابد.
4. تعرفه‌هاي گمركي كشورهاي خريدار زعفران: به دليل صادراتي بودن اين محصول، نرخ تعرفه وارداتي كشورهاي مقصد تاثير زيادي بر قيمت و صادرات زعفران دارد.
5. ميزان عرضه كشورهاي رقيب: با توجه به سودآور بودن اين محصول، كشورهاي زيادي وارد حلقه توليدكنندگان زعفران شده‌اند. رقباي زعفران ايران در بازارهاي جهاني افغانستان، چين و هند هستند.
مراحل آربيتراژ زعفران
• معامله‌گر در بازار آتي زعفران براي اخذ ۱ موقعيت فروش مي‌بايست به‌اندازه ۱ وجه تضمين اوليه، در حساب عملياتي خود موجودي داشته باشد. علاوه بر اين لازم است به ميزان قيمت هر گرم زعفران ضرب‌در ۱۰۰ (به‌علاوه كارمزد خريد) حساب معاملات آنلاين سهام خود را شارژ كند.
• معامله‌گر پس از خريد گواهي سپرده در بورس و اخذ موقعيت فروش در بازار آتي مي‌بايست تا سررسيد قرارداد آتي صبر نمايد.
• در آخرين روز معاملاتي سررسيد آبان يا دي (در صورت عدم نكول طرف خريدار آتي زعفران) گواهي‌ هاي سپرده از پرتفوي سهام وي به پرتفوي سهام خريدار آتي منتقل مي‌شود. اين عمل به‌صورت اتوماتيك توسط اتاق پاياپاي صورت مي‌گيرد.
• از سوي ديگر ارزش قرارداد (بر اساس قيمت تسويه آخرين روز معاملاتي) از حساب عملياتي خريدار آتي برداشت‌شده و به‌حساب معامله‌گر آربيتراژ كننده (يا همان فروشنده آتي) منتقل مي‌شود.
نكته ۴: آربيتراژ كننده حماً لازم است گواهي آمادگي تحويل را تا يك ربع پس از اتمام جلسه آخرين روز معاملاتي (از طريق سامانه آنلاين معاملات آتي آسا) براي كارگزاري ارسال نمايد.
نحوه محاسبه سود آربيتراژ چگونه است؟
براي محاسبه سود آربيتراژ كافي است تفاوت بين قيمت خريدوفروش را به دست آورده و تقسيم‌ بر كل مبلغ سرمايه‌گذاري (با احتساب هزينه‌ فرصت‌ها) نمود.
به‌بيان‌ديگر:

محاسبه سود آربيتراژ

يك مثال براي محاسبه سود ساده آربيتراز زعفران :
معامله‌گري در روز ۱۸ مهر درحالي‌كه قيمت‌هاي آتي زعفران نگين و گواهي سپرده زعفران نگين زرين ۹۷۰۸ را چك مي‌كند متوجه تفاوت قيمت قابل‌توجهي بين قيمت گواهي سپرده زعفران نگين ۹۷۰۸ و قرارداد آتي آبان ماه مي‌شود. براي اينكه ببيند آيا خريد از بازار ارزان‌تر و فروش در بازار گران‌تر چه ميزان سود مي‌دهد اقدام به محاسبات زير مي‌نمايد.
يك مثال براي محاسبه سود ساده آربيتراز زعفران:
معامله‌گري در روز ۱۸ مهر درحالي‌كه قيمت‌هاي آتي زعفران نگين و گواهي سپرده زعفران نگين زرين ۹۷۰۸ را چك مي‌كند متوجه تفاوت قيمت قابل‌توجهي بين قيمت گواهي سپرده زعفران نگين ۹۷۰۸ و قرارداد آتي آبان ماه مي‌شود. براي اينكه ببيند آيا خريد از بازار ارزان‌تر و فروش در بازار گران‌تر چه ميزان سود مي‌دهد اقدام به محاسبات زير مي‌نمايد.
• مفروضات:

قيمت گواهي سپرده

براي اينكه معامله‌گر بتواند ۱۰ قرارداد آتي آبان بفروشد مي‌بايست به همين ميزان (۱,۰۰۰ گرم يا ۱,۰۰۰ برگه سهم) گواهي سپرده از سامانه سهام خريداري نمايد.
با توجه به اينكه هر واحد گواهي سپرده زعفران نگين زرين برابر با يك گرم است. لذا معامله‌گر اقدام به خريد ۱,۰۰۰ واحد (گرم) گواهي سپرده زعفران نگين از بازار سامانه سهام مي‌نمايد. با توجه به مفروضات مثال، قيمت هر گرم گواهي سپرده زعفران برابر با ۱۳,۰۰۰ تومان است. لذا وي مي‌بايست ۱۳ ميليون تومان براي خريد ۱,۰۰۰ واحد گواهي سپرده زعفران هزينه نمايد. علاوه بر اين كارمزد معاملات نيز ۰٫۰۰۲۴ ارزش خريد گواهي سپرده زعفران نگين مي‌باشد كه ۳۱,۲۰۰ تومان مي شود. از سوي ديگر براي اخذ ۱۰ موقعيت فروش در سررسيد آبان ماه مي‌بايست به‌اندازه ۱۰ تا وجه تضمين به‌حساب عملياتي خود واريز نمايد.

ميزان سود

اين ميزان سود ساده آربيتراژ هست كه طي ۲۶ روز (فاصله ۱۸ مهر تا ۱۴ آبان) نصيب آربيتراژ گر مي‌شود. كه مي‌توان با سود بانكي مقايسه نمود و در صورت بالاتر بودن (به ميزان مناسب) اقدام به آربيتراژ نمود.
محاسبه سود آربيتراژ با در نظر گرفتن هزينه خواب سرمايه
( هزينه فرصت پولي كه سرمايه‌گذاري شده است نيز محاسبه شود.كه در جدول بالا ما در نظر نگرفتيم ) . 
براي محاسبه هزينه خواب سرمايه مي‌بايست هم هزينه خواب وجه تضمين بلوكه‌شده را حساب نماييم و هم هزينه خواب سرمايه‌اي كه صرف خريد گواهي سپرده نموده‌ايم.
 براي محاسبه خواب سرمايه مي‌بايست نرخ بهره بدون ريسك (سود بانكي) و تعداد روزهاي باقيمانده تا سررسيد را داشته باشيم.
درواقع بايد ببينيم اگر اين مبلغ را طي اين مدت در بانك سپرده مي‌كرديم چه ميزان سود مي‌گرفتيم كه در حال حاضر نمي‌توانيم آن سود را بگيريم. اين ميزان سود نگرفته را نيز به‌كل مبلغ سرمايه‌گذاري اضافه نماييم.
بهاي تمام‌شده خريد ۱۰۰۰ واحد گواهي سپرده (با در نظر گرفتن هزينه خواب سرمايه)

(۳۶۵÷تعداد روزهاي باقيمانده تا سررسيد) (۱+ نرخ بهره بدون ريسك) × مبلغ خريد گواهي سپرده

نرخ بهره بدون ريسك را ميتوان معادل سود بانكي و يا سود اوراق مشاركت و … در نظر گرفت.
بهاي تمام‌شده وجه تضمين براي فروش ۱۰ قرارداد آتي
(۳۶۵÷تعداد روزهاي باقيمانده تا سررسيد) (۱۰%- (۱+نرخ بهره بدون ريسك))× وجه تضمين براي اخذ۱۰ موقعيت فروش

نكته: به مانده حساب عملياتي سود روز شمار ۱۰ درصدي تعلق مي گيرد كه مي بايست از هزينه خواب سرمايه كسر شود.
درواقع در مثال بالا در مخرج كسر مجموع بهاي تمام‌شده خريد گواهي سپرده وبهاي تمام‌شده وجه تضمين در نظر گرفته مي‌شود. به دليل افزايش مخرج كسر سود آربيتراژ در اين حالت كمتر از حالت محاسبه ساده خواهد شد.
نكات مهم در هنگام آربيتراژ
هنگام آربيتراژ كردن بين دو بازار سهام (نقد) و بازار آتي حتماً به چند نكته توجه كنيد:
• اگر قيمت‌ها در بازار افزايشي باشد، احتمال كال مارجين شدن فروشندگان وجود دارد. لذا آربيتراژ كننده مي‌بايست مبلغي را جهت جلوگيري از كال مارجين شدن در حساب خود داشته باشد. دقت نماييد شارژ كردن حساب به‌منظور جلوگيري از كال مارجين شدن ميزان مبلغ سرمايه‌گذاري شده را افزايش مي‌دهد (هزينه خواب سرمايه افزايش مي‌يابد) اين موضوع منجر به كاهش سود حاصل از اربيتراژ مي‌گردد.
• اگر طي دوره باقيمانده تا سررسيد، بورس كالا اقدام به افزايش وجه تضمين اضافي بگيرد و يا وجه تضمين افزايش يابد، آربيتراژ كننده مي‌بايست مبلغ كافي جهت كسري حساب خود در نظر بگيرد. اين موضوع نيز مي‌تواند هزينه خواب سرمايه را افزايش و به‌تبع سود آربيتراژ را كاهش دهد.
• اگر در زمان سررسيد، خريدار آتي به تعهد خود عمل ننمايد (نكول نمايد) آربيتراژ كامل نمي‌شود. درنتيجه سود آربيتراژ نصيب آربيتراژ كننده نمي‌شود.
مثالي از نحوه آربيتراژ كردن و نكول طرف مقابل
آقاي X  در روز ۱۸ مهرماه ۱,۰۰۰ واحد گواهي سپرده زعفران نگين (۹۷۰۸) از بازار بورس باقيمت هر گرم ۱۳۰۰۰ تومان مي‌خرد. و در بازار آتي، ۱۰ موقعيت فروش آبان باقيمت ۱۵,۶۰۰ تومان مي‌نمايد. فرض كنيد تا روز ۱۴ آبان قيمت‌ها با افزايش همراه شوند. در روز ۱۴ آبان قيمت پاياني گواهي سپرده برابر با ۱۵,۷۰۰ تومان و قيمت تسويه آتي آبان برابر با ۱۶,۰۰۰ تومان بشود. چنانچه در تاريخ سررسيد طرف مقابل آقاي X نكول كند، ميزان واريز و برداشت‌هاي حساب آقاي X به شرح ذيل خواهد بود.
اگر شخص خريدار نكول نمي‌كرد در آخرين روز معاملاتي وجهي برابر با (۱۶,۰۰۰,۰۰۰=۱۶,۰۰۰×۱۰۰×۱۰) به‌حساب آقاي X واريز مي‌شد. با توجه به اينكه آقاي X موقعيت‌هاي فروش خود را باقيمت ۱۵۷۰۰ فروخته بود درواقع مي‌بايست مبلغ ۱۵,۷۰۰,۰۰۰ تومان به‌حساب وي واريز مي‌شد اما با توجه به قيمت تسويه روز آخر ۳۰۰,۰۰۰ تومان بيشتر به‌حساب وي واريز شده است.
اين ۳۰۰,۰۰۰ اضافي درواقع ميزان زيان‌هايي است طي روزهاي قبل (با توجه به رشد قيمت‌ها) از حساب آقاي X به‌عنوان فروشنده كسر شده است. پس پول‌هاي برداشته‌شده، در روز آخر اگر قرارداد وارد مرحله تحويل بشود، برگشت داده مي‌شود.
در اين شرايط گواهي سپرده به‌صورت اتوماتيك و از طريق اتاق پاياپاي به كد بورسي (سهام) خريدار منتقل مي‌شود.
در صورت نكول خريدار:
با توجه به نكول طرف خريدار ۱ درصد ارزش قرارداد (با توجه به قيمت تسويه روز آخر) از حساب خريدار به‌حساب آقاي X واريز خواهد شد.
۱۶۰,۰۰۰=  (۰٫۰۱×۱۶,۰۰۰×۱,۰۰۰)
علاوه بر اين، با توجه به بالاتر بودن قيمت تسويه از قيمت گواهي سپرده نگين زرين در آخرين روز معاملاتي تفاوت بين قيمت تسويه و قيمت گواهي سپرده به ازاي هر گرم زعفران به‌حساب آقاي احمدي واريز خواهد شد.
۳۰۰,۰۰۰=۱,۰۰۰×(15.700-16.000 )
پس بابت جريمه نكول مبلغ ۴۶۰,۰۰۰ = (۳۰۰,۰۰۰+۱۶۰,۰۰۰) تومان به‌حساب آقاي x واريز مي‌شود.
در صورت نكول آقاي x مي‌تواند گواهي سپرده را در سامانه سهام به فروش برساند. هر چه آقاي X بتواند گواهي سپرده را باقيمت بالاتر بفروشد مي‌تواند سود خود را بيشتر نمايد (زيان خود را كمتر نمايد).
چنانچه آقاي  X گواهي سپرده‌ها را در ۱۵ آبان باقيمت ۱۴٫۹۰۰ تومان به فروش برساند از فروش گواهي سپرده‌ها مي‌تواند سودي معادل ۱,۹۰۰,۰۰۰=۱,۰۰۰ × (۱,۳۰۰-۱۴,۹۰۰) تومان دريافت كند.
اگر طرف مقابل آقاي X نكول نمي‌كرد سود آربيتراژ وي ۲,۶۰۰,۰۰۰=۱,۰۰۰×(۱۳,۰۰۰-۱۵,۶۰۰)  بود.
درحالي‌كه در شرايط نكول و با مفروضات ذكرشده سودي معادل ۲۳۶۰,۰۰۰=۱,۹۰۰,۰۰۰+۴۶۰,۰۰۰ كسب خواهد نمود.
با احتساب زيان‌هاي كسر شده طي دوره، سود آقاي X در حالت نكول برابر ۲,۰۶۰,۰۰۰ تومان خواهد شد.
۲,۰۶۰,۰۰۰ = ۲,۳۶۰,۰۰۰-۳۰۰٫۰۰۰
درواقع قيمت تسويه روز آخر، قيمت گواهي سپرده در روز آخر و همچنين قيمت فروش گواهي سپرده زعفران ۳ پارامتري است كه ميزان سود آربيتراژگر هنگام نكول را مشخص مي‌نمايد.
در پايان يادآور مي شويم كه معامله اي منجر به سود خواهد شد كه پيش از آن دانش و مهارت كافي كسب شده باشد. اميدواريم اين مطلب در درك مفهوم آربيتراژ و نحوه محاسبه آربيتراژ زعفران مفيد واقع شده باشد.


مطلوب اسم المرسل
الأحرف المتبقية: 1000
مطلوب تعليق